- pobierz
W momencie, gdy dziecko rozpoczyna edukację szkolną oddziałują na niego dwa podstawowe środowiska wychowawcze: rodzina i szkoła. Jedno nie zastąpi drugiego, ale każde odpowiada za wychowanie młodego człowieka, wymaga ciągłej wymiany doświadczeń i informacji. Od charakteru tych oddziaływań zależy w dużej mierze jak będzie przebiegał rozwój dziecka. Podstawowym zadaniem rodziców i wychowawców jest kształtowanie właściwych zachowań dzieci. Takie zachowania są warunkiem prawidłowego rozwoju społecznego młodych ludzi. Rodzice zapewniają dziecku zaspokojenie podstawowych potrzeb i umożliwiają nabywanie różnych doświadczeń, które są podstawą życia i rozwoju.
Równie duży wpływ na kształtowanie osobowości młodego człowieka wywiera szkoła. W niej bowiem dziecko spędza najwięcej czasu. Ona dostarcza mu największej ilości przeżyć i doświadczeń. Ona kieruje także jego zajęcia pozaszkolne, a często również całe jego dalsze życie. To właśnie w szkole i dzięki szkole, budzą się zainteresowania dziecka, jego dalsze plany. Ona również
ma wpływ na jego światopogląd, stosunek do ludzi, postawę społeczną i moralną, a przede wszystkim na stosunek do wiedzy. Na to-ile dziecko umie, ile umieć pragnie, czy rozumie wartości i sens zdobywanych wiadomości, a także ich praktyczną przydatność, oraz czy potrafi zastosować zdobyte wiadomości w działaniu. Żeby osiągnąć te cele ważne jest, aby nie było rozbieżności między tymi dwoma środowiskami, których wpływ jest najsilniejszy, a odpowiedzialność za wychowanie dziecka największa. Warunkiem sukcesu naszych dzieci jest przede wszystkim jednolitość oddziaływania rodziny i szkoły, ich wspólna praca nad dzieckiem, jego wychowaniem, kształceniem. Rozwój młodego człowieka przebiega właściwie tylko wtedy, gdy relacje między rodzicem
a szkołą są oparte na równowadze sił, wzajemnym poznaniu, wspomagane zaufaniem i zgodnością celów. We właściwych kontaktach ważne jest, aby rodzice i nauczyciele byli sprzymierzeńcami. Właściwa współpraca z rodzicami może okazać się pomocą w likwidowaniu trudności w nauce i zachowaniu dzieci. Tylko razem można stworzyć właściwy klimat wychowawczy. Dlatego tak bardzo pożądany jest udział rodziców w życiu szkoły. Głównym celem współdziałania tych dwóch organów jest usprawnienie pracy wychowawczej z uczniami w szerokim rozumieniu, a więc nie tylko rozwijania w uczniach dyspozycji kierunkowych, jak przekonania, zainteresowania i postawy, lecz także dyspozycji sprawnościowych, równoznacznych z zasobem wiedzy, poziomem zdolności.
Do celów współdziałania wychowawców i rodziców zaliczamy min:
- coraz lepsze poznawanie przez nauczycieli dzieci i rodziców w środowisku szkolnym i domowym,
- wzajemne poznawanie i rozumienie się nauczycieli i rodziców,
- pozyskiwanie rodziców do pracy na rzecz usprawniania i urozmaicania życia klasy i szkoły,
- sugerowanie rodzicom skutecznych form oddziaływań umożliwiających pomoc dzieciom w nauce i zachowaniu.
-
Aby powyższe cele osiągnąć ważnym jest przestrzeganie następujących zasad:
- zasada partnerstwa, w której wszystkie podejmowane decyzje mają charakter wspólnie wynegocjowanego kompromisu,
- zasada pozytywnej motywacji, w której obie strony, a więc szkoła i rodzic wspólnie i dobrowolnie podejmują działania na rzecz dzieci,
- zasada jedności oddziaływań, która przypomina o konieczności realizowania przez szkołę i rodzinę zgodnych ze sobą celów wychowania,
- zasada wielostronnego przepływu informacji, w celu konfrontowania opinii o tym, co dzieje się w szkole i w domu dziecka,
- zasada aktywnej i systematycznej współpracy, która mówi o potrzebie aktywnego i stałego zaangażowania się obu stron w wykonywanie zadań w ramach wzajemnego współdziałania.
Współpraca szkoły i rodziców może przybierać różne formy.
Wśród nich wyróżnić można:
-spotkania robocze – mają one na celu sprecyzowanie przez rodziców ich oczekiwań wobec nauczyciela i szkoły. Praca w radzie szkoły, klasy, bo
o takich spotkaniach tu mowa, polega przecież nie tylko na pomocy materialnej i organizacyjnej , chociaż w obecnej sytuacji oświaty jest ona bardzo ważna i pożądana, lecz również na wspólnym rozwiązywaniu problemów wychowawczych, zastanawianiu się jakie należy podejmować działania, aby dzieci lepiej się uczyły , zachowywały, rozwijały ,by praca szkoły przynosiła jak najlepsze wyniki.
-lekcje otwarte, umożliwiają one rodzicom obserwację swojego dziecka
w czasie zabaw i zajęć w gronie rówieśników, a nauczycielowi na pokazanie metod pracy z uczniem, które rodzic może zastosować w pracy i zabawie
z dzieckiem w domu.
-spotkania okolicznościowe , to następna forma współpracy. Aktywny udział rodziców we wszystkich imprezach , które organizuje szkoła, także i tych, które nie wiążą się bezpośrednio z samą nauką. Podczas wspólnych wycieczek, ognisk, uroczystości wywiązuje się bliższy kontakt między rodzicem, a nauczycielem i dzieckiem. Takie spotkania integrują dzieci, rodziców i nauczycieli, dają możliwość przyjemnego spędzenia czasu, obejrzenia efektów pracy i współpracy.
-kontakty indywidualne, to kolejna forma współpracy szkoły z rodzicami.
Podczas takich spotkań i szczerej rozmowie z rodzicem, n-le mają możliwość rzetelnego przedstawienia osiągnięć i trudności ucznia. Spotkania te dają możliwość ustalenia sposobu pracy z dzieckiem w domu, oraz poruszania konkretnych spraw dotyczących wychowanka. Są więc doraźną pomocą w sytuacjach powstania wątpliwości wychowawczych u rodziców
i w sytuacjach trudnych wychowawczo dla nauczycieli.
-pedagogizacja rodziców to równie ważna forma współpracy z rodzicami.
Tego typu spotkania , organizowane w oparciu o fachową literaturę mogą być prowadzone przez zaproszonego pedagoga, psychologa, policjanta itp.
Mogą mieć formę prelekcji lub referatu wychowawcy. Zgromadzone doświadczenia i wiedza zarówno nauczycieli jak i rodziców, oparte na szkoleniach, rozmowach, ankietach mogą być podstawą do opracowania zmian w procesie współpracy szkoły z rodzicami.
-zapraszanie na spotkania tzw. rodziców- ekspertów. Są to osoby, które na zasadzie dobrowolności dzielą się swoją wiedzą , doświadczeniem i umiejętnościami ze szkołą. Zadaniem owych ekspertów jest pomoc szkole np. w naprawie sprzętu szkolnego, profesjonalnym filmowaniu uroczystości szkolnych.
Współpraca szkoły i domu rodzinnego może przybierać również inne formy:
-uzgadnianie wspólnego postępowania, współdecydowanie z nauczycielem o planach wobec dziecka,
-wspólne określanie zdolności dziecka,
-pomoc w realizacji zamierzeń edukacyjnych nauczyciela,
-opieka nad dziećmi podczas wyjść do kina, teatru, muzeum,
-udzielanie szkole wsparcia finansowego
Niezwykle pożądane są wzajemne działania wspomagające rodzinę i szkołę.
W tym zakresie szkoła może: udzielać porad, w jaki sposób organizować
życie w rodzinie; pomagać w rozwiązywaniu trudności wychowawczych; rozwijać formy edukacji pedagogicznej dla rodziców w szkole; kierować ich do placówek specjalistycznych; organizować formy zajęć wolno czasowych wspólnych dla rodziców i ich dzieci itp. Natomiast rodzice w tym zakresie mogą wspomagać szkołę przez włączenie się do diagnozy potrzeb pracy opiekuńczo-wychowawczej w środowisku; rozbudzaniu zainteresowań całej społeczności lokalnej sprawami edukacji dzieci i młodzieży; udzielaniu pomocy szkole przy ustalaniu zadań w zakresie kształcenia i opieki, a także opracowywaniu planu ich realizacji.
Podsumowując należy powiedzieć, że zreformowana szkoła, by mieć szansę na dobre wychowanie ucznia, na jego rozwój oraz pielęgnowanie ogólnoludzkich wartości musi mieć autorytet w swoim środowisku, musi znaleźć płaszczyznę porozumienia i współpracy z rodzicami. Bez ścisłej współpracy z domem rodzinnym nie jest możliwe zapewnienie uczniom odpowiednich szans edukacyjnych . Udział rodziców w życiu szkoły nie powinien się ograniczać do funkcji kontrolnych, pomocy w organizowaniu imprez, czy jako źródło wsparcia materialnego. Wspólnie z nauczycielami powinni podejmować takie działania, które przyczynią się do zmiany szkoły w aktywny ośrodek rozwoju edukacyjnego, kulturowego, ogarniający swym zasięgiem zarówno nauczycieli, uczniów i rodziców.
Współpraca pomiędzy rodziną i szkołą, choć tak korzystna z punktu widzenia potrzeb rozwojowych dziecka, w wielu środowiskach lokalnych jest jednak jednostronna i ograniczona. Dom rodzinny nie zawsze wspomaga w rozwoju emocjonalnym co ma konsekwencje w zachowaniach uczniów. Młodzi ludzie szukają wsparcia wśród grup rówieśniczych, nierzadko destruktywnych. Wiele rodzin wykazuje patologie społeczne, brak umiejętności komunikowania się ze swoimi dziećmi. Pogłębiający się kryzys i brak ideałów powoduje wzrastające tendencje do działań niezgodnych z normami przyjętymi przez społeczeństwo. Pojawiają się więc wśród dzieci i młodzieży zachowania nieakceptowane społecznie tj. palenie tytoniu, picie alkoholu, wulgaryzm, przemoc, wagary, działanie przestępcze lub narkomania. Aby tym patologiom w zachowaniu dzieci przeciwdziałać konieczne jest współdziałanie rodziny i szkoły i podejmowanie takich działań, które byłyby realizowane jednakowo przez rodziców i szkołę.
Opracowała:
Barbara Piskorska
Bibliografia:
M. Łobacki – „ Współdziałanie rodziców i n-li w procesie wychowania”
W.Segiet – „ Rozwój dziecka wspólnotą interesów i działań rodziców
i nauczycieli.”
H.Filipczuk – „ Zapobieganie trudnościom i niepowodzeniom w szkolnym.”